Nước Mỹ một giờ trước

Bộ Tư pháp buộc tội 28 người có thẻ xanh ở California khai gian là công dân để đăng ký và đi bầu

20 tháng 10, 2026 · 11 phút đọc

Bộ Tư pháp Mỹ cho biết hôm 19/10 đã buộc tội hình sự nhóm thường trú nhân này, 11 người bị bắt ngay trong ngày, và tất cả đều có tên trong danh sách hơn 20.000 người mà cơ quan này đang kiện để buộc California xử lý; đây mới là cáo buộc, các bị cáo được coi là vô tội cho đến khi tòa tuyên có tội.

Ảnh minh họa cho bài: Bộ Tư pháp buộc tội 28 người có thẻ xanh ở California khai gian là công dân để đăng ký và đi bầu

Vì sao đáng chú ý: Thường trú nhân có thẻ xanh có tình trạng nhập cư hợp pháp nhưng không phải công dân, nên không được bỏ phiếu trong bầu cử liên bang. Vụ việc nổ ra khi cuộc bầu cử ngày 3/11 đã gần kề và California gửi phiếu qua thư cho mọi cử tri đăng ký, nên nó chạm cả vào người nhập cư lẫn cử tri nói chung.

Bộ Tư pháp nói gì về 28 bị cáo

Ngày 19/10, Bộ Tư pháp Mỹ thông báo đã buộc tội 28 người bằng đơn tố cáo hình sự ở California, phối hợp cả bốn văn phòng Công tố Liên bang của bang. Mười một người bị bắt trong ngày và ra tòa lần đầu vào chiều đó. Bộ Tư pháp nói cả 28 là thường trú nhân hợp pháp, tức có tình trạng nhập cư hợp pháp nhưng không phải công dân.

Theo hồ sơ tòa do Bộ Tư pháp nêu, các bị cáo bị cho là đã khai dối trong đơn đăng ký cử tri rằng mình là công dân, được duyệt đăng ký và nhiều người đã bỏ phiếu. Khi làm hồ sơ nhập tịch, họ lại bị cho là khai chưa từng nhận là công dân, đăng ký hay bỏ phiếu. Ví dụ trong thông cáo: một người Belize 72 tuổi ở Commerce bị cho là đăng ký năm 2019 và bỏ phiếu các năm 2020, 2022 (hai lần) và 2024; một người Mexico 52 tuổi ở Carson bị cho là bỏ phiếu trong bầu cử tổng quát 2024. Tất cả mới là cáo buộc.

Ông McCotter nói các bị cáo bị buộc "một sự kết hợp nào đó" của các tội: người nước ngoài bỏ phiếu, khai gian là công dân Mỹ để bỏ phiếu hoặc đăng ký, và cố ý tước của cư dân California một tiến trình bầu cử công bằng, khách quan. Mức án tối đa là 5 năm tù cho trọng tội và 1 năm cho tội nhẹ ở Địa hạt Đông California.

Danh sách 20.000 tên và vụ kiện nhắm vào California

Bộ Tư pháp nói cả 28 tên nằm trong danh sách hơn 20.000 người "có khả năng không phải công dân" mà họ gửi cho California tuần trước. Danh sách nằm trong một ổ USB có mật khẩu viết tay, gửi cho văn phòng đăng ký cử tri Quận Los Angeles kèm hạn 48 giờ để rà soát. Ông Dean Logan, trưởng văn phòng này, nói quận không mở ổ USB vì trái quy trình bảo mật dữ liệu: "We do not consider the device a secure medium."

Ngày 15/10, Bộ Tư pháp kiện California tại Tòa Địa hạt Trung California, xin tòa cấm bang kiểm phiếu qua thư của những người trong danh sách cho đến khi xác định được quốc tịch. Ngày 19/10 cơ quan này nộp thêm đề nghị khẩn cấp xin lệnh cấm tạm thời. NPR nói việc xin chặn xử lý phiếu khi cuộc bỏ phiếu đã bắt đầu là chưa có tiền lệ. Trước đó, bộ yêu cầu bang tách riêng, không hủy, phiếu của những người không xác minh được quốc tịch.

Trong đơn xin lệnh khẩn, Bộ Tư pháp thừa nhận chính phủ liên bang không thể truy tố hàng nghìn hay hàng chục nghìn người do hai cơ quan điều tra liên bang xác định là "có khả năng không phải công dân", và nói việc bang không giúp làm cản trở việc truy tố. Ông McCotter ví 190.000 là "mức trần" và 20.000 là "mức sàn", nhóm mà bộ tin chắc nhất; ông cũng nói: "There may be some names on there who, it turns out, ultimately are citizens."

Bang và chuyên gia: danh sách thiếu minh bạch, động cơ bị nghi ngờ

Bà Weber nói coi những người trong danh sách là không đủ điều kiện cho đến khi chứng minh ngược lại sẽ vi phạm luật liên bang cấm loại tên hàng loạt trước kỳ bầu cử liên bang. Trong thư ngày 13/10, bà gọi việc giữ phiếu và từ chối kiểm phiếu của một số cử tri là "an unprecedented suspension — and even denial — of voting rights". Thống đốc Gavin Newsom gọi vụ kiện là nỗ lực "sad, desperate" nhằm "suppress California voters".

Giáo sư luật UCLA Rick Hasen nói với 20 triệu cử tri đăng ký, 28 cáo buộc là con số nhỏ, chưa biết bao nhiêu sẽ đứng vững, và ông cho rằng các vụ truy tố nhằm khiến vấn đề trông lớn hơn thực tế. Ông Sean Morales Doyle của Brennan Center nói chính quyền có vẻ đang "laying the groundwork to challenge results after Election Day". Bộ Tư pháp thì nói đây là thực thi luật bảo vệ phiếu của công dân.

Ông Bill Essayli, Trợ lý Công tố trưởng Địa hạt Trung California, nói việc đăng ký sai không phải "chuyện tự xảy ra với bạn": người đó hoặc khai khi làm bằng lái, hoặc chủ động nộp đơn và thề là công dân. NPR lại nêu nghiên cứu trước đây cho thấy nhiều ca của người không phải công dân do lỗi hành chính; New Jersey nói lỗi phần mềm DMV đã đăng ký hơn 6.000 người.

Lời cảnh báo với nhân viên bầu cử và những điều còn bỏ ngỏ

Ngày 16/10, ông McCotter gửi thư cảnh báo nhân viên bầu cử California rằng nếu "cố ý" kiểm phiếu của người liên bang xác định là không phải công dân, họ có nguy cơ bị coi là đồng phạm (aiding and abetting). Hôm 19/10, ông nói ông không đoán trước vụ án hình sự nào, nhưng đồng phạm là học thuyết pháp lý lâu đời áp dụng cho mọi tội liên bang. Tổng thống Trump đăng trên mạng xã hội: "They will all go to jail for a long period of time!!!" Một số chuyên gia cho rằng lời đe dọa truy tố nhân viên yếu về pháp lý.

Về mặt pháp lý còn nhiều ẩn số. Đầu tháng 10, một thẩm phán liên bang ở Florida phán rằng luật liên bang hình sự hóa việc người không phải công dân bỏ phiếu là vi hiến, vì chỉ các bang có quyền đặt tiêu chuẩn cử tri; chưa rõ phán quyết này có ràng buộc các vụ ở California hay không. Ngày 9/10, Thẩm phán Sparkle Sooknanan ở Washington D.C. cũng bác chính sách của Bộ Tư pháp về đối chiếu dữ liệu cử tri với cơ sở dữ liệu nhập cư liên bang, và bộ nói sẽ kháng cáo. Bộ Tư pháp khẳng định DHS dùng hồ sơ cử tri công khai, không dùng hệ thống SAVE, nên lệnh đó không áp dụng cho vụ California.

Điều cần biết:

Ai bị nhắm tới: 28 người mà Bộ Tư pháp nói đều là thường trú nhân có thẻ xanh ở California; thẻ xanh không cho quyền bỏ phiếu trong bầu cử Mỹ.
Mức phạt theo Bộ Tư pháp: khai sai hồ sơ nhập tịch hoặc đăng ký cử tri gian lận là trọng tội, tối đa 5 năm tù liên bang; người nước ngoài bỏ phiếu trong bầu cử liên bang là tội nhẹ, tối đa 1 năm tù.
Đơn nhập tịch có hỏi người nộp đã từng đăng ký bầu hay nhận mình là công dân chưa; nhiều bị cáo bị cáo buộc khai sai ở chính các câu này.
Cáo buộc chưa phải kết tội: đơn tố cáo chỉ chứa cáo buộc và bị cáo được coi là vô tội cho đến khi bị chứng minh có tội tại tòa.
Ngày bầu cử là 3/11; California gửi phiếu qua thư cho mọi cử tri đăng ký, bang có khoảng 23,2 triệu cử tri.

Hiểu thêm:

Danh sách hơn 20.000 tên này được lập thế nào, và vì sao bị nghi ngờ?

Theo Bộ Tư pháp, Bộ An ninh Nội địa (DHS) đối chiếu hồ sơ cử tri công khai của California với các cơ sở dữ liệu chính phủ khác, loại những người có bằng chứng là công dân (hồ sơ Bộ Ngoại giao, hộ chiếu, An sinh Xã hội, nhập tịch, quốc tịch phái sinh), rồi kiểm tra thủ công. Bà Weber nói hồi tháng 7 DHS cho rằng hơn 190.000 cử tri "có thể" không phải công dân, sau đó hạ xuống 20.000 mà không chia sẻ dữ liệu hay phương pháp; DHS nói 190.000 vẫn là số tiềm năng còn 20.000 là phần đã kiểm tra thủ công. Nghi ngờ còn đến từ Nevada: tháng 7 chính quyền nói tiểu bang này có 1.500 cử tri không phải công dân, nhưng sau khi đối chiếu số thực tế là 0; tháng 9 Nevada cho biết 185 người DHS nêu đều là công dân hợp pháp.

Toàn cảnh: Đây là mắt xích mới nhất trong cuộc đối đầu giữa chính quyền Trump và các bang về dữ liệu cử tri. Bộ Tư pháp cho biết trong bảy tuần qua đã truy tố 112 người ở 20 bang về đăng ký hoặc bỏ phiếu bất hợp pháp (một nguồn nói 113), và kiện 30 bang cùng Washington D.C. đòi dữ liệu cử tri; theo một hãng tin, cơ quan này thua 26 vụ, chưa thắng vụ nào. Nhiều hãng tin viết rằng việc người không phải công dân bỏ phiếu rất hiếm, khó chứng minh và chưa được chứng minh là làm đổi kết quả cuộc bầu cử nào.

Diễn biến tiếp theo: Tòa Địa hạt Trung California sẽ xét đề nghị khẩn cấp của Bộ Tư pháp về việc cấm kiểm phiếu qua thư của những người trong danh sách. Tại các địa hạt, những bị cáo chưa bị bắt vẫn chưa ra tòa. Ông McCotter nói ông không đoán trước vụ án hình sự nào nhắm vào nhân viên bầu cử.

Thông tin chưa thống nhất:

Bộ Tư pháp nói 21 trong 28 bị cáo đã bỏ phiếu bất hợp pháp; một số tường thuật cho rằng vài người trong nhóm dường như chưa thực sự bỏ phiếu.
Bộ Tư pháp nói danh sách hơn 20.000 tên đã loại người có bằng chứng là công dân và được kiểm tra thủ công; bà Weber nói Bộ Tư pháp không đưa bằng chứng hay phương pháp, còn California nói chưa nhận được chúng.
Bà Weber nói DHS đã hạ con số từ 190.000 xuống 20.000; DHS nói 190.000 vẫn là số cử tri có thể không phải công dân và 20.000 chỉ là phần đã kiểm tra thủ công đến nay.

Quan điểm các bên:

Bộ Tư pháp: "Bộ Tư pháp này sẽ không làm ngơ khi người không phải công dân bỏ phiếu trong bầu cử liên bang", theo ông McCotter; California phải xác minh quốc tịch của hơn 20.000 người đăng ký trước khi kiểm phiếu qua thư.
Phía California: bà Weber nói việc giữ lại và tách riêng phiếu của cử tri đã đăng ký hợp lệ là một sự đình chỉ chưa từng có, thậm chí là tước quyền bầu cử; Bộ trưởng Tư pháp tiểu bang Rob Bonta nói các yêu cầu của chính quyền là vô căn cứ.
Giới chuyên gia và Đảng Dân chủ: ông Sean Morales Doyle của Brennan Center nói chính quyền có vẻ đang chuẩn bị nền để thách thức kết quả sau ngày bầu cử.

Góc nhìn: Người khai gian là công dân dưới lời thề thì đáng bị xét xử, nhưng cách Bộ Tư pháp làm vụ này khó khiến người ta tin. Cơ quan này đòi bang giữ phiếu của hơn 20.000 người dựa trên một danh sách chưa công bố phương pháp, mà chính ông McCotter thừa nhận có thể có công dân trong đó, và con số tương tự ở Nevada đã sụp đổ khi đối chiếu. Muốn việc thực thi luật được tin, Bộ Tư pháp nên công bố cách lập danh sách trước, để cử tri đủ điều kiện không phải trả giá cho một con số chưa ai kiểm chứng.

Nguồn

Tổng hợp từ 14 cơ quan báo chí

Bộ Tư pháp nói gì về 28 bị cáo

Danh sách 20.000 tên và vụ kiện nhắm vào California

Bang và chuyên gia: danh sách thiếu minh bạch, động cơ bị nghi ngờ

Lời cảnh báo với nhân viên bầu cử và những điều còn bỏ ngỏ

Cùng chuyên mục