Thâm hụt ngân sách Mỹ lên 1.992 tỷ đô la, cao nhất trong 5 năm

Cập nhật lúc 07:02, 17/10

Bộ Tài chính Mỹ báo cáo thâm hụt ngân sách tài khóa 2026 là 1.992 tỷ đô la, tăng khoảng 12% so với năm trước vì chi tiêu tăng nhanh hơn nguồn thu, dù thu đạt mức kỷ lục.

Vì sao đáng chú ý: Thâm hụt là khoản chính phủ phải vay để bù phần chi vượt thu; vay kéo dài làm tăng nợ công và tiền lãi phải trả.

Chi tiết:

• Mức thâm hụt này cao nhất trong 5 năm và cao thứ ba trong lịch sử Mỹ, sau các năm 2020 và 2021.
• Một bản tin cho biết thu tăng 3% lên 5.400 tỷ đô la, còn chi tăng 6% lên 7.400 tỷ đô la; cả hai đều đạt kỷ lục.
• An sinh xã hội là khoản chi lớn nhất, gần 1.700 tỷ đô la. Medicare, chương trình bảo hiểm y tế liên bang dành cho người cao tuổi, tiêu tốn gần 1.100 tỷ đô la.
• Các bản tin nêu hai cách tính tiền lãi: chi phí lãi ròng vượt 1.000 tỷ đô la, trong khi một bản tin ghi tổng tiền lãi phải trả hơn 1.300 tỷ đô la.
• Thuế thu nhập cá nhân mang lại hơn 2.800 tỷ đô la, tăng khoảng 7%. Thuế doanh nghiệp thu được 381 tỷ đô la, thấp hơn khoảng 70 tỷ đô la so với năm trước; một bản tin quy mức giảm cho các đợt cắt giảm thuế trong Đạo luật “Lớn và Đẹp”.
• Thu thuế hải quan từng đạt mức kỷ lục, nhưng chính phủ phải hoàn tiền sau khi Tối cao Pháp viện bác bỏ phần lớn thuế quan do Tổng thống Donald Trump áp đặt. Một bản tin ghi đã hoàn 145 tỷ đô la tính đến cuối tài khóa; các bản tin khác chỉ nêu hàng tỷ đô la.
• Thâm hụt là phần thiếu hụt trong một năm tài khóa; nợ công là khoản tích lũy qua nhiều năm vay mượn. Theo hướng dẫn của Bộ Tài chính, chính phủ vay bằng cách bán trái phiếu, tín phiếu và chứng khoán Kho bạc.

Chi vượt thu, thâm hụt lên gần 2.000 tỷ đô la

Bộ Tài chính Mỹ công bố ngày 16/10 rằng thâm hụt ngân sách tài khóa 2026 là 1.992 tỷ đô la, tăng khoảng 12% so với tài khóa trước. Năm tài khóa kết thúc ngày 30/9. Mức thiếu hụt cao nhất trong 5 năm và cao thứ ba trong lịch sử Mỹ, sau các năm 2020 và 2021.

Cả thu và chi đều đạt kỷ lục, nhưng chi tăng nhanh hơn. Một bản tin ghi tổng thu tăng 3% lên 5.400 tỷ đô la, còn chi tăng 6% lên 7.400 tỷ đô la. Các bản tin không thống nhất hoàn toàn về số thâm hụt: có bản tin nêu 1.990 tỷ đô la, trong khi các bản tin khác ghi 1.992 tỷ đô la.

Thâm hụt ngân sách là khoản chi liên bang vượt nguồn thu trong một năm. Chính phủ bù khoản thiếu bằng cách vay, trong đó có việc bán trái phiếu và tín phiếu Kho bạc. Nợ công là khoản vay tích lũy qua thời gian.

An sinh xã hội, Medicare và tiền lãi chiếm khoản lớn

An sinh xã hội là khoản chi lớn nhất, gần 1.700 tỷ đô la trong tài khóa 2026, tăng nhẹ so với khoảng 1.600 tỷ đô la năm trước. Medicare, chương trình bảo hiểm y tế liên bang dành cho người cao tuổi, tiêu tốn gần 1.100 tỷ đô la, cũng tăng so với tài khóa 2025.

Tiền lãi nợ tạo thêm sức ép. Một số bản tin nêu chi phí lãi ròng — tiền lãi Bộ Tài chính trả sau khi trừ khoản lãi nhận được — đã vượt 1.000 tỷ đô la, so với 970 tỷ đô la năm trước. Một bản tin khác ghi tổng tiền lãi phải trả hơn 1.300 tỷ đô la. Hai cách nêu này không cùng một chỉ số.

Tổng nợ công đã vượt 40.000 tỷ đô la vào đầu năm 2026. Lo ngại về nợ góp phần đẩy lợi suất trái phiếu Kho bạc kỳ hạn 10 năm và 30 năm lên mức cao nhất trong 24 năm vào tuần trước thời điểm đưa tin.

Thuế cá nhân tăng, thuế doanh nghiệp và thuế quan làm hụt thu

Thuế thu nhập cá nhân mang lại hơn 2.800 tỷ đô la, tăng khoảng 7% so với năm trước. Ngược lại, thuế thu nhập doanh nghiệp thu được 381 tỷ đô la, thấp hơn khoảng 70 tỷ đô la. Một bản tin quy mức giảm cho các đợt cắt giảm thuế trong Đạo luật “Lớn và Đẹp”, được Quốc hội thông qua năm trước.

Nguồn thu thuế hải quan từng đạt mức cao kỷ lục, nhưng chính phủ phải hoàn tiền sau khi Tối cao Pháp viện bác bỏ phần lớn thuế quan do Tổng thống Donald Trump áp đặt. Một bản tin cho biết đã hoàn 145 tỷ đô la tính đến khi tài khóa kết thúc ngày 30/9; các bản tin khác chỉ nói chính phủ phải hoàn hàng tỷ đô la.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nói hồi tháng 8 rằng Mỹ có thể dựa vào tăng trưởng để giải quyết nợ. Đây là năm tài khóa thâm hụt thứ 25 liên tiếp; lần gần nhất chính phủ có thặng dư là năm 2001.

Hiểu thêm:

Thâm hụt ngân sách khác nợ công thế nào?

Thâm hụt là khoản chi vượt thu trong một năm tài khóa. Nợ công là tổng khoản vay chính phủ tích lũy qua thời gian; chính phủ vay bằng cách bán chứng khoán Kho bạc.

Toàn cảnh: Đây là năm tài khóa thâm hụt thứ 25 liên tiếp; lần gần nhất chính phủ có thặng dư là năm 2001. Tổng nợ công đã vượt 40.000 tỷ đô la vào đầu năm 2026.

Diễn biến tiếp theo: Tháng 8, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nói Mỹ có thể dựa vào tăng trưởng để giải quyết nợ. Các bản tin cũng cho biết lo ngại về nợ góp phần đẩy lợi suất trái phiếu Kho bạc kỳ hạn 10 và 30 năm lên mức cao nhất trong 24 năm vào tuần trước thời điểm đưa tin.

Thông tin chưa thống nhất:

• Một bản tin ghi thâm hụt là 1.990 tỷ đô la; các bản tin khác nêu 1.992 tỷ đô la.
• Một bản tin nói chính quyền đã hoàn 145 tỷ đô la thuế hải quan; các bản tin khác chỉ nêu chính phủ phải hoàn hàng tỷ đô la.
• Một bản tin nêu chi phí lãi ròng vượt 1.000 tỷ đô la; bản tin khác ghi tổng tiền lãi phải trả hơn 1.300 tỷ đô la.

Góc nhìn: Thu ngân sách kỷ lục vẫn không ngăn thâm hụt tăng khi chi tiêu tăng nhanh hơn. Quốc hội nên công khai rõ các khoản cắt giảm thuế và chi phí vay đang làm ngân sách chịu sức ép ra sao.

Nguồn

• Tuổi Trẻ: Mỹ thâm hụt ngân sách gần 2.000 tỉ USD do đâu?
• Thanh Niên: Thâm hụt ngân sách Mỹ tăng gần 2.000 tỉ USD, cao nhất từ năm 2021
• VnExpress: Mỹ thâm hụt ngân sách gần 2.000 tỷ USD
• fiscaldata.treasury.gov: National Deficit | U.S. Treasury Fiscal Data

Tổng hợp từ 4 cơ quan báo chí