Điện Báo
Nước Mỹ 3 ngày trước

Tối cao Pháp viện giữ nguyên lệnh bảo vệ tài trợ nghiên cứu UC

Tòa từ chối xét đơn của chính quyền Trump, để nguyên nhận định của cấp dưới rằng việc cắt tài trợ có khả năng vi phạm quyền tự do ngôn luận.

Ảnh minh họa cho bài: Tối cao Pháp viện giữ nguyên lệnh bảo vệ tài trợ nghiên cứu UC

Lệnh cấp dưới vẫn bảo vệ tài trợ UC

Tối Cao Pháp Viện ngày 16/11 bác đơn xin xét lại của chính quyền Trump trong vụ tranh chấp tài trợ nghiên cứu tại University of California (UC). Quyết định này giữ nguyên các lệnh cấp dưới, theo đó việc chấm dứt những khoản tài trợ có khả năng vi phạm quyền tự do ngôn luận theo Tu Chính Án Thứ Nhất.

Các khoản còn tranh chấp trước Tối Cao Pháp Viện đến từ National Science Foundation và National Endowment for the Humanities. Theo chính quyền, khoảng $59 triệu tài trợ có thể hết hạn muộn nhất vào tháng 11/2029; một phần tài trợ đã được cấp lại.

Hai bên bất đồng về lý do cắt tiền

Chính quyền Trump nói các dự án không còn phù hợp với chỉ thị của Tổng thống và chính phủ có quyền chấm dứt khoản tài trợ đã cấp. Bộ Tư pháp lập luận rằng nếu các khoản ấy tiếp tục, người đóng thuế sẽ phải tài trợ những ý thức hệ mà người quản lý công quỹ bác bỏ.

Các nhà nghiên cứu UC nói họ bị nhắm vì quan điểm, kể cả qua việc dò từ khóa như “diversity” và “climate change”. Luật sư của họ nói một số dự án dùng chữ “diversity” để mô tả phương pháp khoa học chứ không phải sáng kiến đa dạng và công bằng, nhưng vẫn bị nhắm.

Tháng 5/2026, Tòa Phúc Thẩm Liên Bang Khu Vực 9 giữ nguyên một phần lệnh sơ bộ, nhận định các nguyên đơn có khả năng thắng khi nói tài trợ bị cắt vì quan điểm; tòa cũng đảo ngược biện pháp cứu xét cho một nhóm riêng. Tòa nói chính quyền đã chấm dứt các khoản đang có hiệu lực dựa trên quan điểm mà họ cho rằng người nói thể hiện, chứ không chỉ chọn chương trình nào được tài trợ.

Tiền đã mất vẫn cần vụ kiện riêng

Tòa tối cao không giải thích vì sao từ chối xét vụ, và không thẩm phán nào công khai bất đồng. Quyết định này không phải phán quyết cuối cùng cho mọi tranh chấp trên toàn quốc về tài trợ nghiên cứu liên quan DEI.

Phần kiện đòi lại tiền đã mất nằm ngoài vụ trước Tối Cao Pháp Viện: các nhà nghiên cứu phải nộp một vụ riêng tại Court of Federal Claims. Còn các khoản tài trợ NSF và NEH trong vụ này có thể kéo dài đến tháng 11/2029.

Nguồn

Tổng hợp từ 5 cơ quan báo chí