Nước Mỹ một giờ trước

Tối cao Pháp viện sẽ xét vụ phụ huynh nói cách tuyển sinh trường chuyên ở Maryland gây thiệt cho học sinh gốc Á

20 tháng 10, 2026 · 4 phút đọc

Hôm thứ Hai 19/10, các thẩm phán đồng ý xét đơn kháng cáo của một hội phụ huynh, sau khi hai tòa cấp dưới đều bác vụ kiện nhắm vào cách xổ số chọn học sinh vào bốn trường chuyên ở quận Montgomery; tòa dự kiến nghe tranh luận trong vài tháng tới.

Ảnh minh họa cho bài: Tối cao Pháp viện sẽ xét vụ phụ huynh nói cách tuyển sinh trường chuyên ở Maryland gây thiệt cho học sinh gốc Á

Vì sao đáng chú ý: Phán quyết có thể cho thấy các học khu còn được đi xa đến đâu khi muốn tăng sự đa dạng mà không ghi chủng tộc vào tiêu chí tuyển sinh, một vấn đề được nhiều gia đình gốc Á quan tâm.

Chi tiết:

Hội Association for Education Fairness kiện Hội đồng Giáo dục quận Montgomery, bang Maryland, cho rằng chính sách tuyển vào bốn trường trung học cơ sở chuyên (magnet) nâng đỡ học sinh da đen và Latino, gây bất lợi cho học sinh gốc Á, vi phạm Tu chính án 14.
Học sinh hiện vào trường qua xổ số, áp dụng từ thời Covid. Điều kiện vào vòng xổ số dựa trên điểm thi so với các bạn cùng trường. Nguyên đơn nói cách này bất lợi cho học sinh gốc Á, vì các em tập trung ở những trường tiểu học điểm cao, nên phải thi tốt hơn mới vào được vòng xổ số.
Nguyên đơn cũng nhắm vào một chính sách từ năm 2017 đã bị bỏ, có thêm bước tiếp cận học sinh và bài kiểm tra nhận thức.
Học khu nói chính sách, gọi là Kế hoạch Đại dịch, không phân biệt chủng tộc. Luật sư học khu viết: "Kế hoạch Đại dịch là một cuộc xổ số mù màu".
Tòa liên bang ở Maryland và Tòa Phúc thẩm Liên bang Vòng 4 đều xử cho học khu. Lý do là tỷ lệ học sinh gốc Á trúng tuyển vẫn cao hơn tỷ lệ của các em trong số người nộp đơn.
Luật sư của phụ huynh lập luận rằng chỉ so với nhóm nộp đơn là chưa đủ, vì cách này để chính quyền đặt chỉ tiêu chủng tộc mà không bị xét ý định phân biệt, miễn là không nêu rõ chủng tộc.
Tối cao Pháp viện sẽ xét câu hỏi hẹp hơn: một nhóm nói mình bị nhắm bởi chính sách trung lập về chủng tộc có phải chứng minh mình bị thiệt hại không cân xứng thì mới chứng minh được ý định phân biệt hay không. Tòa chưa phán về vấn đề hiến pháp.

Toàn cảnh: Năm 2023, Tối cao Pháp viện bác việc dùng chủng tộc trong tuyển sinh đại học. Từ đó, giới bảo thủ, kể cả một số thẩm phán, cáo buộc các trường lách phán quyết bằng chính sách không nêu chủng tộc nhưng có cùng mục đích. Tòa từng từ chối vài vụ tương tự. Một vụ tranh chấp về trường chuyên ở bang Virginia cũng đã được tòa cấp dưới xử theo hướng tương tự.

Diễn biến tiếp theo: Tòa dự kiến nghe tranh luận trong vài tháng tới và ra phán quyết trước tháng 6; nếu phụ huynh thắng, vụ kiện có thể được mở lại.

Quan điểm các bên:

Hội phụ huynh nguyên đơn: chính sách tuyển sinh nhằm tăng học sinh da đen và Latino, gây bất lợi cho học sinh gốc Á, và chỉ so với nhóm nộp đơn là chưa đủ để xét ý định phân biệt.
Học khu Montgomery: Kế hoạch Đại dịch là cuộc xổ số mù màu, không có gì trái Hiến pháp.

Góc nhìn: Việc tòa chỉ xét câu hỏi về bằng chứng là điều đáng theo dõi hơn cả: nếu chỉ cần tỷ lệ trúng tuyển vượt tỷ lệ nộp đơn là đủ để tránh bị xét ý định, thì chính sách khó bị kiểm tra dù mục đích là gì. Ngược lại, nếu tòa hạ ngưỡng này, các học khu sẽ phải giải thích rõ hơn vì sao chọn tiêu chí của mình.

Nguồn

Tổng hợp từ 7 cơ quan báo chí

Cùng chuyên mục