Kinh tế & tiền bạc 2 ngày trước

Trump miễn một số biện pháp trừng phạt Nga hai ngày trước khi có hiệu lực

17 tháng 10, 2026 · 9 phút đọc

Ngày 16/10, Tổng thống Mỹ Donald Trump miễn một số biện pháp trừng phạt, hạn chế và thuế quan mới với Nga, khiến sức ép kinh tế Quốc hội vừa thông qua không được áp dụng như dự kiến từ ngày 18/10.

Ảnh minh họa cho bài: Trump miễn một số biện pháp trừng phạt Nga hai ngày trước khi có hiệu lực

Vì sao đáng chú ý: Quyết định khơi lại tranh luận về việc Mỹ dùng sức ép kinh tế với Nga khi chiến tranh ở Ukraine vẫn tiếp diễn, đồng thời đặt câu hỏi về căn cứ miễn trừ mà Nhà Trắng chưa công khai.

Chi tiết:

Quốc hội thông qua Đạo luật Lindsey O. Graham về Nga và Iran với sự ủng hộ lưỡng đảng; ông Trump ký luật ngày 18/9. Luật dự kiến tăng thuế quan với một số nước mua năng lượng Nga hoặc giúp né trừng phạt.
Điều 115 cho phép tổng thống miễn áp dụng các biện pháp nếu xác nhận với Quốc hội rằng việc miễn trừ phục vụ lợi ích quốc gia Mỹ và gửi báo cáo giải thích căn cứ.
Sắc lệnh ngày 16/10 miễn các khoản thuế theo Điều 112 và 113, cùng một số biện pháp trừng phạt và hạn chế theo Điều 102(d). Luật còn có mức thuế 500% với hàng hóa Nga; sắc lệnh miễn khoản tăng này.
Sắc lệnh nói ông Trump đã gửi Quốc hội xác nhận rằng việc miễn trừ lúc này phục vụ lợi ích quốc gia. Báo cáo giải thích căn cứ cũng được gửi, nhưng sắc lệnh công khai không nêu lý do cụ thể.
Sắc lệnh nói miễn trừ tiếp tục có hiệu lực đến khi ông Trump hoặc quan chức được chỉ định xác định cần hành động tiếp. Chính quyền phải theo dõi việc mua năng lượng Nga và né trừng phạt; các biện pháp cũ theo sắc lệnh khác vẫn còn.
Tuần trước đó, ông Trump công bố thỏa thuận cho Nga bán diesel. Ông nói Nga sẽ cung cấp hơn 300.000 tấn ngay lập tức, thêm 500.000 tấn trong tháng 11 và 1 triệu tấn sau đó.
Ông Trump nói thỏa thuận diesel nhằm tăng nguồn cung và hạ giá nhiên liệu. Các nghị sĩ hai đảng phản đối, cho rằng giao dịch có thể tăng nguồn thu cho Nga để tiếp tục chiến tranh mà không giúp giá nhiên liệu giảm đáng kể.
Thượng nghị sĩ Richard Blumenthal cáo buộc các miễn trừ nhằm làm hài lòng Tổng thống Nga Vladimir Putin, không liên quan đến an ninh quốc gia. Dân biểu Don Beyer kêu gọi Quốc hội sửa luật để ngăn ông Trump đình chỉ biện pháp và bảo đảm luật hỗ trợ Ukraine.
Thượng nghị sĩ Thom Tillis nói có lý do chính đáng để cho rằng tổng thống không tuân thủ luật; ông cũng nói Nga là bên gây hấn và có thể chấm dứt chiến tranh bằng cách rút khỏi vùng đã chiếm đóng.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nói ông cảm thấy “bị phản bội” vì thỏa thuận diesel, nhưng nhấn mạnh vấn đề không chỉ là cảm xúc của ông và Ukraine phải tồn tại.

Sắc lệnh miễn một số biện pháp trước ngày chúng có hiệu lực

Ngày 16/10, Tổng thống Mỹ Donald Trump ký sắc lệnh miễn một số biện pháp trừng phạt, hạn chế và thuế quan theo Đạo luật Lindsey O. Graham về Nga và Iran năm 2026. Các biện pháp mới dự kiến có hiệu lực ngày 18/10.

Quốc hội thông qua đạo luật với sự ủng hộ của cả hai đảng; ông Trump ký ban hành ngày 18/9. Luật đặt ra sức ép kinh tế với Nga và một số nước mua năng lượng Nga hoặc hỗ trợ né trừng phạt.

Điều khoản miễn trừ và những khoản được hoãn

Điều 115 cho phép tổng thống miễn áp dụng các biện pháp nếu gửi Quốc hội văn bản xác nhận việc đó phục vụ lợi ích quốc gia Mỹ và báo cáo giải thích căn cứ. Trong sắc lệnh, ông Trump nói đã gửi xác nhận vào thời điểm này.

Sắc lệnh miễn thuế theo Điều 112 và 113, cùng một số biện pháp trừng phạt và hạn chế theo Điều 102(d). Đạo luật còn quy định mức thuế 500% với hàng hóa từ Nga; sắc lệnh miễn khoản tăng này theo điều khoản miễn trừ.

Đạo luật dự kiến cho phép tăng thuế quan 100% với hàng hóa từ năm nước mua dầu thô và khí đốt Nga nhiều nhất nếu họ biết rõ và tiếp tục mua mới từ ngày 18/10. Luật cũng quy định mức thuế 100% với năm nước hỗ trợ né trừng phạt dầu Nga nhiều nhất, cùng các ngoại lệ.

Báo cáo chưa công khai căn cứ, còn trừng phạt cũ vẫn giữ

Sắc lệnh nói báo cáo giải thích căn cứ miễn trừ đã được gửi Quốc hội, nhưng bản công khai không nêu chi tiết. Nhà Trắng chưa giải thích ngay vì sao miễn các biện pháp phục vụ lợi ích quốc gia.

Sắc lệnh cho biết miễn trừ tiếp tục có hiệu lực đến khi ông Trump hoặc quan chức được chỉ định xác định cần hành động tiếp theo. Chính quyền phải theo dõi hoạt động mua năng lượng Nga và việc né trừng phạt.

Các biện pháp trừng phạt đã áp dụng theo những sắc lệnh hành pháp khác liên quan đến Nga vẫn còn. Vì vậy, động thái này miễn một số biện pháp mới theo Đạo luật Graham, không xóa bỏ toàn bộ trừng phạt đối với Nga.

Thỏa thuận diesel khiến mục tiêu hạ giá va chạm với sức ép lên Nga

Một tuần trước khi ký sắc lệnh, ông Trump công bố thỏa thuận cho Nga bán diesel ra thị trường. Ông nói Nga sẽ cung cấp hơn 300.000 tấn ngay lập tức, thêm 500.000 tấn trong tháng 11 và 1 triệu tấn sau đó.

Ông Trump nói thỏa thuận nhằm tăng nguồn cung và giảm giá nhiên liệu. Các nghị sĩ thuộc cả hai đảng phản đối, cho rằng giao dịch có thể tăng nguồn thu để Nga tiếp tục chiến tranh ở Ukraine mà không làm giá nhiên liệu giảm đáng kể.

Thượng nghị sĩ Richard Blumenthal, đồng soạn thảo dự luật, cáo buộc các miễn trừ không liên quan đến an ninh quốc gia mà nhằm làm hài lòng Tổng thống Nga Vladimir Putin. Dân biểu Don Beyer nói ông và những người khác đã cảnh báo ông Trump có thể đình chỉ biện pháp; ông kêu gọi Quốc hội sửa luật để ngăn việc nhượng bộ ông Putin và bảo đảm luật hỗ trợ Ukraine.

Thượng nghị sĩ Thom Tillis nói có lý do chính đáng để cho rằng tổng thống không tuân thủ luật. Ông cũng nói Nga là bên gây hấn và có thể chấm dứt chiến tranh bằng cách rút khỏi lãnh thổ đã chiếm đóng.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nói ông cảm thấy “bị phản bội” vì thỏa thuận diesel Nga–Mỹ, nhưng nhấn mạnh vấn đề không chỉ là cảm xúc của ông và Ukraine phải tồn tại.

Điều cần biết:

Các biện pháp mới dự kiến có hiệu lực ngày 18/10, nhưng sắc lệnh đã miễn áp dụng những khoản được nêu.
Luật dự kiến áp thuế quan 100% với hàng hóa từ một số nước mua năng lượng Nga hoặc giúp né trừng phạt, kèm điều kiện và ngoại lệ; sắc lệnh miễn các khoản thuế theo Điều 112 và 113.
Các biện pháp trừng phạt đã áp dụng theo những sắc lệnh hành pháp khác liên quan đến Nga vẫn được giữ nguyên.

Hiểu thêm:

Điều khoản miễn trừ cho phép tổng thống làm gì?

Điều 115 cho phép tổng thống miễn áp dụng các biện pháp nếu gửi Quốc hội xác nhận rằng việc đó phục vụ lợi ích quốc gia Mỹ và báo cáo căn cứ. Sắc lệnh nói các giấy tờ này đã được gửi, nhưng không công khai chi tiết lý do.

Toàn cảnh: Quốc hội đặt ra sức ép kinh tế mới, nhưng điều khoản miễn trừ cho phép tổng thống hoãn một số biện pháp. Động thái này diễn ra sau khi ông Trump công bố thỏa thuận bán diesel của Nga, khiến mục tiêu hạ giá nhiên liệu va chạm với lo ngại Moscow sẽ có thêm nguồn thu.

Diễn biến tiếp theo: Câu hỏi còn bỏ ngỏ là báo cáo gửi Quốc hội nêu căn cứ nào cho quyết định miễn trừ và khi nào chính quyền sẽ xác định cần hành động tiếp theo.

Thông tin chưa thống nhất:

Ông Trump nói thỏa thuận bán diesel của Nga nhằm tăng nguồn cung và hạ giá nhiên liệu; các nghị sĩ hai đảng cho rằng giao dịch có thể tăng nguồn thu cho Nga mà không giảm đáng kể giá nhiên liệu.

Quan điểm các bên:

Ông Trump: Miễn trừ lúc này phục vụ lợi ích quốc gia Mỹ; thỏa thuận diesel nhằm tăng nguồn cung và hạ giá nhiên liệu.
Các nghị sĩ phản đối: Giao dịch diesel có thể tăng nguồn thu cho Nga để tiếp tục chiến tranh mà không giúp giá nhiên liệu giảm đáng kể.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky: Ông cảm thấy “bị phản bội” vì thỏa thuận diesel, nhưng Ukraine phải tồn tại.

Góc nhìn: Quốc hội đã thông qua các biện pháp mới, nhưng sắc lệnh miễn trừ công khai không cho người dân biết vì sao việc hoãn chúng phục vụ lợi ích quốc gia. Căn cứ trong báo cáo gửi Quốc hội cần được công khai để công chúng có thể đánh giá quyết định này.

Nguồn

Tổng hợp từ 12 cơ quan báo chí

Sắc lệnh miễn một số biện pháp trước ngày chúng có hiệu lực

Điều khoản miễn trừ và những khoản được hoãn

Báo cáo chưa công khai căn cứ, còn trừng phạt cũ vẫn giữ

Thỏa thuận diesel khiến mục tiêu hạ giá va chạm với sức ép lên Nga

Cùng chuyên mục